Çocuklarda Resimlerin Dili
Eğitim öğretim sürecinde olsun, hayatının geri kalanında olsun. Çocuklarımızı tanımak, onların ihtiyaçlarını gidermek, özelliklerini bilmek, yeteneklerini keşfetmek isteriz. Çocuklarımız küçük yaşlarında kendini ifade etmek konusunda yeterli değillerdir.
Dil gelişimi olsun, deneyimleri olsun ve bizlere olan ihtiyaçları olsun onların bizlere kendi ifade etmesi zorlaşır.
Bununla beraber bizlerin de onların hayatı algılama şeklini ve hayal güçlerini tam olarak kelimeleriyle anlayamaya biliyoruz. Onları anlamak için çeşitli yollar arıyoruz. Başta konuşma çabası ve gözlemleme ile bu sürece geçerken daha sonra küçük yaş gurupları için resim yorumlama ile bazı ipuçlarına ulaşabiliyoruz.
Bugün ki yazımızda araştırmalar sonucunda çocukların genelinde yaptığı resimlerin yansıttığı ortak belirtkenleri beraber öğrenip, inceleyeceğiz.
Yaş Gruplarına Göre Dönemsel Özelikler
1-KARALAMA DÖNEMİ (1-4)YAŞ ARASI
Çocuklar bu yaşlar arasında gelişi güzel çizimler yaparlar. Resimler daha çok oyun amaçlıdır. Çizgiler, tren rayı vb. dir.
2-ŞEMA ÖNCESİ DÖNEM (4-7) YAŞ ARASI
Üç yaş çocuğu tipik yuvarlak kafa çizebilir. İnsan çiz değince baş ve ayakları olan insan çizebilirler. Yüz hatlarını belirleyebilir. Dört yaş çocuğu kolları ve bacakları olan çöp adam çizebilirler. Beş yaşındaki çocuğunun yaptığı insan ve evler daha belirgin olmaktadır. Altı yaş çocuğunun yaptığı resimlerde artık yavaş yavaş konuda vardır. Resimlerde yer zemini çizgisi mevcuttur. Resimlerde saydamlık da vardır. Örneğin ev çizimlerinde evin içindeki eşyalarında çiziliyor olması gibi.
3-ŞEMATİK DÖNEM (7-9) YAŞLAR ARASI
Resimler daha belirgin ve ayrıntılıdır. İlk bakışta resmin ne olduğu kolaylıkla anlaşılabilir. Resimler daha gerçekçidir. Resimde mekânsal ilişki vardır. Çocuklar yer çizgisi kullanırlar. Yer çizgisi çocuğun kendisi ve çevresiyle olan ilişkinin boyutunu temsil eder. Bu dönemde kuşbakışı resim çizimleri ağırlıktadır.
4-GERÇEKÇİLİK DÖNEMİ (9-12)YAŞLAR ARASI
Bu dönemde resimlerde daha ayrıntılı çizimler ve gerçekçi bir yaklaşım görülür. Resim konularında kızlar ve erkekler arasında farklılıklar gözlemlenir. Kız çocukları daha çok bebek resmi, portreler,elbiseler…erkek çocukları ise araba,gemi, uçak…çizerler. Resimleri beğenmeme, aşırı hassasiyet ve kendini ifade güçlüğü görülür.
5-DOĞALCILIK DÖNEMİ(12-14)YAŞLAR ARASI
Nesneler orantılıdır. Resimler perspektiftir. Yakın çevrede gördüğü objelerin orantılarını, boyutlarını ve derinliklerini çizgileriyle yansıtmaya çalışır. Renkleri ise en iyi şekilde kullanırlar.
RENKLER
Çocukların kullandıkları renkler psikolojik anlamlar taşırlar. Çocuklar hoş ve güzel figürlerde en çok tercih ettiği renkleri, çirkin, kötü figürlerde en az tercih ettikleri renkleri; tarafsız oldukları figürlerde ise orta değerdeki renkleri kullandıklarını, olumsuz, kötü karakterlerde en çok kullandıkları rengin ise siyah olduğunu bilinmektedir.
Çocukların resimlerinde kullandıkları renkler onların fiziksel özelliklerini de yansıtabilir sağlıklı ve hasta çocuklarla yaptığı araştırmada ciddi ölümcül hastalığı olan çocukların resimlerinde hastalıklarının farkında olduklarının göstergesi çeşitli renkler kullandıklarını tespit etmiştir. Hasta çocuklar tarafından en çok kullanılan renk siyahtır. Kırmızı renk hem sağlıklı hem hasta çocuklar tarafından kullanılmış fakat hasta çocuklar daha fazla kullanmıştır ve çoğunlukla kanla ilişkili olduğu tespit edilmiştir.
RENKLERİN ANLAMLARI (4-7) YAŞARASI
Dört beş yaşlarındaki çocuklar genelde renk ayrımı yapmadan resmi boyarlar. Bu yaşlarda ana ve ara renkleri öğrenebilirler. Mutlu resimlerde genelde sarı renk, üzüntülü resimlerde genelde kahverengi renk daha ağırlıktadır. Unutulmamalıdır ki çocuk hangi rengi seviyorsa, resimlerde ağırlık o renge doğrudur. Resimlerde ağırlık kırmızı renkse iddiacılığı ve saldırganlığı temsil eder. Pembe, sarı, turuncu… gibi sıcak renkleri seçen çocuklar sevecen, uyumlu, işbirlikçi…dir. Siyah,mavi, yeşil, kahverengi gibi soğuk renkleri seçen çocuklar, baskıcı aile ortamında yetişen iddiacı, çekingen, güçlükle kontrol edilen, uyumsuz, gerçek duygularını bastıran …. çocukları temsil edebilir.
Çizgilerin Yorumu
Resmin bırakacağı ilk izlenim son derece önemlidir. Resmin kâğıt üzerinde sunuluşunun önemi büyüktür. Örneğin, bir adam resminde ellerin kalçaya konması, ağza sigara konması, ayakların geniş olması, saldırganlık duygularının bir ifadesi olarak kabul edilir.
Kâğıt kullanımı
Figürlerin sayfaya yerleştirilmesiyle ilgili genel kanı sayfanın üst kısmına yerleştirilen figürler iyimserlik ve fanteziyi öne sürerken, kenarlara ve sayfanın aşağısına çizilen küçük figürlerin yetersizlik, güvensizlik ve depresyonun dışa vurumu olduğudur.
Çizim şekli
Çocukların resimlerinde kullandıkları silik ve kesintili çizgiler hassas ve kırılgan kişilik yapılarıyla alakalıdır. Bastırılarak çizilen kalın çizgiler saldırgan dürtülerin varlığını gösterebilir.
BÜYÜKLÜK:
Çok büyük ve küçük resimler anlamlı olabilir.
Büyük Resimler:Sayfanın tümünü kaplayan büyük resimler çoğu kez iç kontrolü zayıf saldırgan çocuklar tarafından çizilmektedir. Hiperaktif çocuklar sayfanın tümünü kontrolsüz bir biçimde kullanırlar. Ender olarak çekingen, ürkek çocuklar zayıf benlik kavramlarıyla geniş figürlere yer vermekte ve daha güçlü olabilmeyi arzuladıklarını bu yolla dile getirirler.
Küçük Çizgiler:Birkaç santimetre büyüklüğündeki resimler korkak, çekingen, içe dönük çocukların ürünüdür. Küçük boyut, onların güvensizliklerinin simgesi olur. Bu çocuklar kendilerini güvensiz, yetersiz ve küçük görmektedirler. Ender olarak saldırgan çocuklar zayıf benlik imajı içinde küçük figürlere yer vermektedir.
ABARTILI ÇİZGİLER:
BAŞ:Resimdeki çok büyük ye da küçük kafa, zihinsel bakımdan kendisini yetersiz gören çocuklar tarafından çizilir. Büyük kafa resimleri genellikle yetenekli ve daha başarılı olmak için arzu duyan çocukların tercihidir.
AĞIZ:Ağzın önemi temel iletişim aracı olmasından kaynaklanır. Konuşma ve dil sorunu olan çocuklar bu eksiklikleriyle çok yakından ilgiliyseler, kalın çizgilerle büyük ağız resmi yaparlar. Çoğunlukla bağımlı çocukların resimlerinde ağız alanına saplandıkları dikkat çeker.
GÖZLER: Gözbebeği olmadan çizilen baş ve anlamsız gözler, görmeye bağlı öğrenme sorunu olan çocuklarca çizilir.
BURUN: Astımlı çocuklar çoğunlukla bu solunum güçlüğünden kaynaklanan sorunları nedeniyle burun çizgilerini vurgularlar.
KULAKLAR: Çok büyük kulaklar, işitme zorluğu olan çocuklar tarafından çizilebilir. Kuşkucu çocuklarda bunu abartabilir.
EKSİK BIRAKILAN ÇİZGİLER
Çocuklar yakından ilgilendikleri ye da endişe duydukları beden kısımlarını ihmal edip eksik bırakabilirler. Eksik bırakmayı (omission) vurgulamamakla eş anlamlı görebiliriz.
ELLER: Ellerin ihmali güvensizliği, çevreye uyumda zorluk çekmeyi simgeler
KOLLAR: Güvensizliği anlatır.
BACAKLAR: Çocuğun kendini desteksiz ve hareketsiz algılamasıdır.
AYAKLAR: Kendini güvensiz ve yardım muhtaç hissetmesi anlamındadır.
BURUN: Çocuğun güçsüzlüğünü temsil eder.
AĞIZ: İletişimde zorlanması anlamındadır.
DİŞLER: Aşırı saldırganlığın simgesi olabilir.
CİNSEL ORGANLAR: Aşırı çizilen cinsel organlar problemli ya da cinsel organıyla ilgili aşırı endişe sahibi ve dürtüleri zayıf çocuklardır.
ZİHİNSEL YETERSİZLİĞİ OLAN ÇOCUKLARIN RESİMLERİ
Resimlerde belirgin herhangi bir konu yoktur. Plansızdır. Yaşıtlarının resim özelliklerinden oldukça gerilik gösterir. Resim cılız ve ilkeldir. Çoğunlukla kâğıda resim yerine çeşitli karamalar yaparlar. Ayrıntılar bulunmaz. Örneğin insan resmi çiz dediğimizde sadece sınır belirten bir çizgi çizilir. Gözler, ağız, burun vs. çizilmez. Ev çizdiğinde çatısı kapısı, bahçesi başka bir yere çizilir. Çocukta resimleri ters çizme sıklıkla karşılaşılıyorsa öğrenme güçlüğü çekebileceği düşünülebilir. Örneğin ağaçların ters çizilmesi gibi.
ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARIN RESİMLERİ
Üstün kabiliyetli kişi diğer insanlardan farklı düşünebilme davranabilme kabiliyetine sahiptir. Resimlerde dikkati çeken ortak özellikler kısaca, akranlarından üstün bir performans göstermeleri, farklı kavramlar arasında mantıklı ilişkiler kurabilmeleri, gelişmiş hayal gücü, çizilen figürlerin hareket halinde olabilmesi, renklerin genelde canlı olması kağıdın tamamının kullanılması gibi…
Unutulmamalıdır ki; Çok güzel resim yapan çocuk zekidir, zeki çocuklar güzel resim yaparlar denilemez (!)
ÇOCUĞUN PSİKOLOJİK ÖZELLİKLERİNİ YANSITAN RESİMLER
OKUL FOBİSİ: Resimlerde aile bireyleri ağırlıklı olarak çizilir. Okul, öğrenci resmi çizmek istemezler. Ev ve evde mutlu çocuk resimleri çizerler. Resimler saydamdır.
GÜVENSİZLİĞİ YANSITAN RESİMLER: Kâğıdın tamamı kullanılmaz, boşluklar fazladır. Çizimler yarımdır. Küçük figürler çizme ve kâğıdın bir bölümünü kullanma eğilimindedirler. İnsan figürlerinde el ve ayakların çizilmemiş olması güvensizliği ve çevreye uyumda yaşanılan güçlüğü, iletişim eksikliğini, paylaşım azlığını, kendinden başka insanlarla birlikte olmamayı, bencilliği de ifade etmektedir. Güvensiz çocuğun resimlerindeki çizgiler daha çok silik ve kesik kesiktir.
HİPERAKTİF ÇOCUKLARIN RESİMLERİ: Taşkın ve çok renkli resim çizerler. Gerilimli oldukları için genelde karalamayı tercih ederler ve resimleri hep yarım kalır. Çizdiklerinde ise resimleri çok büyük olur.
CİNSEL KİMLİK KARMAŞASI: Anne ve babaya aşırı yaklaşılması, zıt cinsel kimlikte çizimlerde yoğunlaşma, ev resimlerinde yatak odasının çizimi, etek giyen, çocuk emziren baba, ava giden sakal bırakan anne figürlerinin çizilmiş olması bize bazı ipuçları vermektedir.
Ev içinde şiddete maruz kalan çocuklar’ın resimlerinde şiddet içerikli çizimler görülebilir. Dayak atan anne-baba, ebeveyninin bağırması karşısında saklanan çocuk çizimleri vb. tüm bunlar çocuğun korkularını yansıtır.
AİLEDE İLETİŞİM KOPUKLUĞU VE PROBLEMLERİN OLDUĞUNU
İFADE EDEN RESİMLER
Ailede iletişim kopukluğu, aileyi konu alan resimlerde açıkça görülmektedir. Resimde aile üyelerinin birinin veya birkaçının eksikliği.. ,(annenin, babanın, kardeşlerin, aile içinde yaşayan diğer fertlerin hala, amca, dede, ninenin… çizilmemiş olması ) Aile fertlerini çizmeyi reddetmesi, ebeveyn figürlerinin olmaması parçalanmış aileyi, sevgi eksikliğini, anne baba ve çocukların arasına nesnelerin yerleştirilmesi, aile bireylerinin arasına köprü, gökdelen evler, yol, ırmak, ağaçların vs. çizilmesi, iletişim problemlerinin bir göstergesi olarak kabul edilebilir.
Anne babanın çok büyük çocuğun çok küçük veya anne babadan birinin büyük diğerinin küçük çizilmiş olması, ailede baskıyı, aile fertleri arasında problemin olduğunu, baskıcı ve otoriter tutumu, anne babanın çok abartılı çizimi onlara duyulan hayranlığı da temsil edebilir.
Resimde küçük kardeşin anne babanın elinden tutuyor olması ve diğer çocuğun çok uzaklarda çizilmesi veya hiç çizilmemiş olması, sevgi yoksunluğunu, kardeş kıskançlığını, kendisini yok saydığını, iç çatışmaların bir göstergesi olabileceği düşünülebilir.
İletişim Kopukluğu:
Yakın çevre ilişkilerini konu alan resimlerde açıkça ifade edilen şeylerin ötesinde çizimlerin öyle biçim ve içerik özellikleri vardır ki, bunlar çocuğun duygu ve tutumlarını simgesel olarak anlatır. Aile üyelerinin resmini çizerken, bu özellikler çocuk tarafından bilincinde olmaksızın dışa vurulur. Bu özelliklerin yorumlanması, yüzeysel yapının, altta yatan daha büyük bir gerçekliğin örtüsünden başka bir şey olduğuna inanan uzman için büyük bir önem taşır. Kendilerini dışlanmış hisseden çocukların resimlerinde çoğu zaman çocuğun kendini grubun dışında bıraktığı görülür.
Yalıtılmışlık duyguları ayrıca uzaklıkla, psikolojik (ruhsal) alan gereksinmesiyle de ifade edilebilir; bu durumda çocuk kendisini, ana-babasından araya bir eşya yerleştirerek ayırır.
Aile içindeki iletişim yetersizliği, bazen de aile konulu bir resimde aile bireylerinin çizilmemesi şeklinde ifade edilebilir. Çocuk bu resimde, aile yerine, aile olarak algıladığı anneannesini çizerek anne ve babasından ne denli dışlandığını ifade etmektedir.
İletişimin sağlıklı olmaması, bazen de resmi kompartımanlaştırma şeklinde yansır.
Kompartımanlaştırma, ailenin bir üyesini diğerinden ayrılmasını gösteren bir kavramdır; böylece çevreyle sınırlanan her bir üye bir kutu içine yerleştirilmiş olur. Bu iletişim eksikliğini ve yalıtılmışlık duygularını ifade eder.
Anne ve Baba Figürünü Abartarak Çizme:
Baskın nitelikteki anne ya da baba, bedensel büyüklüğü ne olursa olsun genellikle diğer aile bireylerine oranla daha büyük çizilir. Ancak bazı durumlarda anne figürünün çocuğun özenle çizmesi ona olan hayranlığından da kaynaklanabilir. Bu nedenle yorumun yapılabilmesi, aileyle ilgili ayrıntılı bilgi edinilmesine büyük ölçüde bağlıdır.
Kardeş İlişkileri ve Kardeş Kıskançlığı:
Kardeş varlığını kabul etmeme ya da kardeş kıskançlığını dile getiren çeşitli resimle çocuklar çizmektedir çoğu resimlerde çocuk ailenin tüm bireylerini resmetmesine karşın kendisine yer vermemiştir. Bazı resimlerde de çocuk kendisini anne babasıyla çizmesine karşılık kardeşlerini çizmemiştir. Bazı resimlere çocuk tüm aile bireylerinin gözlerini belli bir yöne doğru çizmiş, kendi gözlerini ise ilgi odağı olan kardeşine yönelterek kıskançlık duygusunu ifade etmiştir. Bazı resimlerde ise çocuğu abisine küçük, kendisine büyük olarak resmede çocuğun abisiyle rekabetine ilişkin duygularını net bir şekilde dile getirdiği görülmektedir.
Yitirilen babayı konu alan resimler
Babanın ölmesin rağmen çocuklar resimlerinde baba figürünün olması dikkat çeker. Ölmüş olan babayı temsil eden figürdeki gözler ve ağız ailenin diğer üyelerinden farklı resmedebilir. Babasını yitiren çocuk resmi istediğinde ata binmiş bir çocuk çizerek duygusal gereksinimini bu yolla telafiye çalışmıştır. Resimdeki bazı farklı şekillerde sembolik olarak babayı hitap eder. Örneğin resimde dağ çizilmesi babanın sembolüdür.
RESİMLERDEKİ FİGÜRLERİN ANLAMLARI İNSAN FİGÜRÜNDEKİ KISIMLARIN ANLAMLARI
- Büyük veya çok küçük kafanın çizilmesi zihinsel aktivite de problemlerin olduğunu, zihinsel geriliği ifade eder.
- Vücudun organlarının çizilmemesi veya eksik bırakılması, endişe duyulan, rahatsızlık hissedilen kısımları yansıtır.
- Kolların abartılı çizimi, aile içi ve çocuğa yönelik şiddeti, kolların çizilmemesi ise güç ve kuvvetin azlığını,
- Ağzın büyük veya küçük çizimi dil ve konuşma problemini, ağzın çizilmemesi iletişim problemlerini….
- Gözlerin büyük çizimi merakı, boş ve anlamsız bakan gözlerin olması görme problemini ve görmeye bağlı öğrenme problemlerini…
- Burunun abartılı çizimi astım, bronşit vb. solunum yoluna bağlı problemlerin olduğunu… burunun çizilmemesi güç savaşını, güçsüzlüğü, desteksizliği…
- Kulakların normalinden farklı, büyük veya küçük çizimi işitmeye bağlı problemlerin olduğunu….
- Ellerin çok büyük çizilmesi dayağı, şiddeti, çalma eylemlerini, çok küçük çizilmesi ise güvensizliği, çevreye uyum güçlüğünü ….
- Ayakların abartılı çizimi kendine olan güveni, küçük çizilmesi ise güvensizliği ve yardımsızlığı,
- cinsel organların çizimi saldırganlığı, aşırı endişeyi ve anne babayı çıplak görmüş olmayı temsil etmektedir.
EV FİGÜRLERİNİN YORUMLANMASI
Ev, çocuğun duygusal yaşamının oluştuğu merkezdir. Evin saydam olarak çizilmesi, yaşamı canlılığı, içini göstermeyen duvarların çizilmiş olması ise karamsarlığı, yaşam ifadesindeki güçlükleri, kendini anlatmakta karşılaşılan zorlukları ifade etmektedir.
Evlerdeki bacalardan yükselen kalın dumanlar, aile içinde yaşanılan kavgaları, çatışmaları, sürtüşmeleri gösterir.
Yüksek binalar ve gökdelenler, çocuktaki özlem ve komplekslerin, gerginliğin yansımasıdır. Ezilme ve başkaldırı vardır.
Evlerden çıkan yollar rehberliğe, yol gösterilmeye duyulan ihtiyaçtır.
Resimlerde, insan resimlerinin azlığı veya yokluğu sosyal ilişkilerde kopukluğu belirtir. İnsan figürünün çokluğu ise sosyal ilişkilerdeki gelişmişlik düzeyini belirtir.
Çizilen kuş resimleri özgürlüğe duyulan ihtiyacı belirtir.
Çizilen ağaçlarda meyve olması verimli olma isteği, yeşil yapraklı ağaçlar canlılığı, solmuş yapraklı ağaçlar ve yaprak dökümü ölüm isteğini, ağaç köklerinin olması içgüdüye önem vermesi ve bağımlılık duygularını yansıtır.
Resimlerde çok bulut veya koyu renkli bulutların olması, çözülemeyen problemleri ifade etmektedir.
Ay ve Güneş
Genelde bütün çocukların çizmiş olduğu resimlerde mutlaka ay ve güneş yer almaktadır. Bu tür resimlerde güneş, mutluluğu, sıcaklığı, güven ve gücü yansıtmaktadır. Bazı psikologlara göre ise bundan maksat babadır. Eğer çocuk babası ile iyi ilişkiler içindeyse güneş hep parlak, etrafına ışık saçan ve açık bir alandadır, ama eğer baba ile çocuk arasındaki ilişki iyi değilse güneşin dağların arkasındaki hali çizilir. Ay ise yokluğu yansıtır, genelde ölüm, kabir ve mezarlık gibi resimlerde ay çizilir.
Otomobil
Günümüz toplumunda otomobil gücün bir göstergesidir, dolayısıyla genelde erkek çocukların resimlerinde otomobil sıkça göze çarpmaktadır. Araştırmacılara göre çocuğun resimlerinde sürekli olarak otomobili çizmesi ve kendisini de onu sürerken yansıtması, teknolojiye, dış dünyaya ve mekanik yaşam sitiline ne kadar bağımlı olduğunu gösterir.
Hayvanlar
Çocuğunuzun resimlerinde değişik hayvan çizimlerini görmenizin birçok anlamı olabilir, doğru sonuca varabilmek için bu tür resimlerin çok çizilmesi ve onunla konuşmanız şarttır. Köyde yaşayan, hayvanat bahçesine giden yahut evde hayvan besleyen bir çocuğun hayvan resmi çizmesi çok doğaldır. Öyleyse yaşam tarzı da resimlerin anlatmak istediklerini bilmemizde önemlidir.
Bazen çocuk yapmış olduğu bir hata ya da günah duygusunu resimlerinde hayvan olarak çizebilir. Örneğin gece yatağına idrarını yapan bir çocuk sabah annesi tarafında azarlanmışsa, bu suçluluk duygusuyla kertenkele, yılan gibi sürüngen hayvanları çizecektir. İç dünyasında huzursuz olan çocuklar da vahşi hayvanların resmini çizer, örneğin yenidünyaya gelen kardeşini kıskanan bir çocuk kurt resmini çizer. Çizilen kuş resimleri de özgürlüğe duyulan ihtiyacı belirtir.
Ağaç
Çizilen ağaçlarda meyve olması verimli olma isteği, yeşil yapraklı ağaçlar canlılığı, solmuş yapraklı ağaçlar ve yaprak dökümü ölüm isteğini, ağaç köklerinin olması içgüdüye önem vermesi ve bağımlılık duygularını yansıtır.
İnsan
Resimlerde, insan resimlerinin azlığı veya yokluğu sosyal ilişkilerde kopukluğu belirtir. İnsan figürünün çokluğu ise sosyal ilişkilerdeki gelişmişlik düzeyini yansıtır
YAKIN ÇEVRE ÖZELLİKLERİNİN YANSIMASI OLARAK RESİM
a) Parçalanmış Aileden Gelen Çocukların Resimleri:
Resim bize sadece çocuklar hakkına bir takım bilgiler vermekle kalmaz, aynı zamanda onların düşünce yapılarıyla kendi aralarında ve yetişkinlerle olan ilişkilerindeki problemleri çözme biçiminide yansıtır. Parçalanmış aileden gelen çocuklar, resimlerinde içinde bulundukları ortamdaki mutsuzluklarıyla özlemlerini dile getirmeye çalışırlar.
Parçalanmış aile ortamı, değişik yaştaki çocukların farklı biçimlerde etkilenmektedir. Anne-babanın ayrılması sonucu çocuklarda görülen kısa süreli etkiler şöyle özetlenebilir:
Okul Öncesi Dönem Çocuklarında: Daha önceki ilkel davranış biçimlerine geri dönüş, aşır ilgi ve yardım isteği, anne-baba ayrılığında çocuğun kendini suçlaması, güvensizliğin başlaması, benlik saygısında azalma, bunalım görüntüsü, öğrenme problemleri
6-10 Yaştaki Çocuklarda: Anne babaya karşı öfkeli ve düşmanca tavırlar, Anne ve baba tarafından unutulma endişesi, Cinsellik ve bağımsızlık konularında olgunlaşmamış ergenlik ilgileri, Düşük okul başarısı , Özellikle matematikte düşük başarı , Düşük zeka bölümü (IQ)
Ergenlik Dönemindeki Gençlerde: Anne babaya karşı getirilen öfkeli ve düşmanca tavırlar, Bunalım gürültüsü, Düşük okul başarısı, Özellikle matematikte düşük başarı, Utanma , Gelecekte ekonomik durumların kötüleşeceğinden endişelenme
Yukarıda verilen özet bilgilerde de görüldüğü gibi, parçalanmış ailede gelen çocuk, yaş düzeyine, gelişim özelliğine , anne babanın kendisine gösterdiği zaman ve ilgiye koşut olarak farklı şekilde etkilenir.
Bazı resimlerde anne babaya olan özlemi yansıtan konular içermektedir. Anne ve Babasının birbirinden ayrılması babasının yurt dışında olmasına rağmen yine, birbirine sarılmış bir resim çizerek içindeki bulunduğu durumu anlatabilmektedir.
Anne-baba ayrılmış olan çocukların resimleri çok farklı olmakla beraber sorunlarını bu şekilde resmine yansıtmaktadır.
b) Aile İçindeki Baskıyı Dile Getiren Resimler:
Çocuk bu resimlerde baba baskısına veya anne baskısına resmin içerisinde konu etmektedir. Bu şekilde çocuk sıkıntılarını, üzüntülerini veya dayak yemesini dile getirmektedir.
c) Sağlıksız ve Huzursuz Aile Ortamını Yansıtan Resimler:
Bu resimlerde ise çocuk aile içerisindeki iletişim kopukluğu yalnızlık duygusu, içe kapanıklılığı, içinde bulunduğu olumsuz duyguları dile getirmektedir. Örneğin anne babanın kavgasına şiddet ve öfkenin olduğu, çalma davranışına aile içerisindeki hastalıkları dile getirmektedir.
ÇOCUK RESİMLERİNİN GENEL OLARAK YORUMLANMASINDA
DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR
Çocuğun bize kendisini yansıtması ve olaylar hakkında duygu ve düşüncelerini ifade etmesinde, yalın bir anlatım aracı olan resmin önemi büyüktür. Resim etkinliğinin aynı zamanda sözsüz dili oluşturması ve bu yolla anlatımın kolay olması, yaşı ve kişilik özellikleri nedeniyle sözlü iletişim kurmakta güçlük çeken çocukları tanımada da önemli bir teşhis aracı olmasını sağlamaktadır.
Çocuk resimlerini yorumlarken, dikkat etmemiz gereken bazı önemli noktalar bulunmaktadır.
Tek resimden yola çıkarak yapacağımız bir değerlendirme bize hatalı sonuç verebilir. Çocuğun diğer resimlerine de dikkat etmeli ve toplu bir değerlendirme yapılmalıdır. Resim değerlendirmesine başlamadan önce… Çocuğun genel tutum ve davranışlarını, içinde yaşadığı psikolojik, sosyo-kültürel ve ekonomik durum, arkadaşlarıyla, kardeşleriyle ilişkileri, okul ve aile içi ilişkileri, çocuğun yaşını, cinsiyetini, ailede kaçıncı çocuk olduğunu varsa uyum ve davranış sorununun türünü, ailesinin genel özelliklerini, okul başarısını, çocuk hakkındaki genel izlenim ve görünüm, diğer önemli özellikleri de göz önünde bulundurulmalıdır.
Resim aynı zamanda öğrenilen bir davranıştır. Resim çizmede öğretmen faktörü de önemlidir. Çocuklar resim çizmeyi kendi kendilerine, ailelerinden, öğretmenlerinden veya arkadaşlarından öğrenebilirler. Konu seçimi yapmadan haydi bakalım bize bir resim çiz dediğimizde, çocuk ilgi ve ihtiyaçları doğrultusunda içinde yaşadığı psikolojik duruma uygun ve hayal gücünün de etkisiyle resim çizebilir. Serbest konu verdiğimizde çocuğun çizmiş olduğu resimdeki tema da çok önemlidir.
Resim, çocuğun küçük kas gelişimine yardımcı olduğu gibi bilişsel gelişimine de yardımcı olur, zekâsını geliştirir ve kişilik özelliklerini dışa vurur.
Bu kadar önemli olması nedeniyle, anne-babaya düşen görev gerekli malzemeleri temin etmek ve resim yapmaları için teşvik etmektir, bazen çocuğuyla birlikte resim yapmaktır. Fakat resmin boyutu ve rengi konusunda yönlendirilmemeli, bırakın ürünlerini istedikleri şekil ve renkte ortaya koysunlar. Özellikle 2-4 yaş arasında çocuğun tek istediği karalamaktır, bu esnada anne-baba mesela nasıl elma çizilir, nasıl boya yapılır şeklinde yol göstermeye çalışmaları duygusal bir kırıklığa neden olabilir. Onun için iyisi mi ebeveyn sadece karalama faaliyetinde çocuğa ilgi göstersinler.
Ayrıca kendisini sınırlı sözcük bilgisiyle ifade edemeyen çocuklar için, en kolay anlatım aracı resimdir. Çizdikleri resimler ile kendilerini ifade edebilirler. Çocuk çizdiği resimler de iç dünyasına ait bilgiler verir. Resimdeki nesnelerin, kişilerin çiziliş sırası-çiziliş biçimi, kullandığı renkler, resimdeki eksik öğelerin, resim içindeki karalamaların anlamları vardır. Aslında resim çocuğun iç dünyasının kâğıda dökülmüş halidir, bu yüzden çocukları tanımak için nasıl ki oyunlarına bakıyoruz aynı şekilde resimlerine de baka biliriz.
Yaptığı resimleri inceleyerek çocuk hakkında bazı bilgileri edinmek mümkün olabilmektedir. Çocuğun kendisini yansıtması ve olaylar hakkında duygu ve düşüncelerini ifade etmesinde, yalın bir anlatım aracı olarak resmin önemi büyüktür.
Çocuk resimlerini yorumlarken, dikkat etmemiz gereken bazı önemli noktalar bulunmaktadır. Tek resimden yola çıkarak yapacağımız bir değerlendirme bize hatalı sonuç verebilir, diğer resimlerine de bakmalı, sonrasında toplu bir değerlendirme yapılmalıdır.
Geleceğimizin teminatı denilen cocuklarımızın sadece fenni ilimle değil, ahiretinide dusunennn genclik olması dileğiyle .Yazanın emeği gecenin emeğine yureğine sağlık…..